دنیای مدرن توسعه ی سنت و نقادی جدی آن توسط متفکران مدرنیته بود و این توسعه تنها در شئون مادی جوامع بشری جاری و همه گیر نشد  بلکه مذهب اخلاق فرهنگ و روابط فردی و اجتماعی را نیز در برگفت . در این توسعه معتقدین و علاقمندان به مذهب هم که سیل بنیان کن مدرنیته و مفاهیم قداست زدای آن نهادهای فکری ایشان را به شدت تهدید و تحدید می کرد در مقابل عباراتی همچون شجاعت دانستن داشته باش شاهد این بودند که هرچه سخت بود و محکم دود میشد و به هوا می رفت . آری مفاهیم دینی هم برای باقی ماندن می بایست مورد بازاندیشی و گفتمان مجدد قرار می گرفت تا انسان دیرباور امروز را قانع کند . انسانی که در دنیای قبل بسیار راحت می پذیرفت و تسلیم می شد اکنون بسیار سخت تر مفاهیم متافیزیکی و دینی را قبول می کرد. ایمان متاع بازار سنت بود و این کالا در دنیای مدرن خریداری نداشت . انسان مدرن دیرتر ایمان می آورد معیار صدق و کذب را علم و روش های علمی می دانست یا عقل خود بنیان روشنگری پس به آسانی سرتسلیم در مقابل آراء مذهب پایین نمی آورد و چه بسا برای اینکه اتوریته عالمان دین تنها از او ایمان و انقیاد می خواست عطای دین را به لقای آن بخشید و با آن خداحافظی کرد .

در ایران شاید از زمان قاجار نواندیشان دینی به بازسازی مفاهیم و دستگاه فکری دینی پرداختند . شاید به راحتی نتوان این گروه و علایق یا وظایف ایشان را تحدید کرد یا تعریف دقیق از  آن به دست داد اما به صورت بسیار مختصر روشنفکران دینی افرادی بودند که هم دغدغه دین و مفاهیم و مناسک دین را داشتند و  دین را هادی و راهنمای همه اعصار و حتی عصر ما می دانستند و هم با مقتضیات دنیای جدید پیشرفت علوم حقوق شهروندی آزادی بیان تساهل و لیبرالیسم اعلامیه حقوق بشر آشنا و حتی دلبسته آنها نیز بودند .

روشنفکران دینی با روایت های مدرن و انسان گرایانه از مفاهیم سنتی مانند خدا و وحی و .... سعی دارند تا این مفاهیم را همچنان زنده و الهام بخش به نسل های جدید بمانند و امکان دین ورز بودن در یک راه میانه بین سنت بنیادگرایی و بی دینی که با همه ی ایشان هم متفاوت است ارائه کنند .

از  زمان  پیدایش تفکرات دینی این گروه می بایست در سه جبهه مبارزه می کردند :

1)    از یک سو می بایست مشروعیت خویش را نزد سنت گرایانی اثبات می کردند که جز تلقی ها و برداشت ها و روش های سنتی از دین هیچ راه دیگری را برای دست یابی به هدایت و رحمت خداوند نمی شناختند . این گروه طیف گسترده ای از علمای مذهبی حوزه تا مکلاهایی که تحت عنوان روشنفکران سنت گرا (مانند دکتر نصر )را در بر می گیرد .

2)    از سوی دیگر مقبولیت به دست آورند نزد کسانی که هیچ دغدغه ی دین ندارند و دین و ملحقات سنتی آن را همراه دیگر مقتضیات عالم سنت در انباری وسایل مستعمل مدرنیته گذاشته اند .

3)    گروهی که ترکیب روشنفکری دینی را تناقضی آشکار در مفهوم روشنفکر (کسی که هیچ ملاحظه ای به غیر از عقلانیت و اندیشه ی انسانی بدون تعلق به دین یا حزب و گروه خاصی ندارد. ) و دینی (کسی که منقاد و مطاع به تعالیم و سرسپرده ی نوعی از دیانت است ) می دانند و بیشتر مایل هستند از ترکیب هایی همچون روشنفکر مسلمان یا متدینین روشنفکر استفاده کنند . ایشان  کار روشنفکران دینی را در حقیقت نوعی اصلاح دینی می دانند . (اندیشمندانی مانند استاد ملکیان )

اکنون بسیاری مایلند پروژه ی روشنفکری دینی را شکست خورده بدانند و عده ای دیگر معتقد به ناتمام بودن آن دارند که در ساحت اندیشه و تفکر می توان به اعتلا و رشد و پیشرفت آن پرداخت .

شاید می بایست امیدوار باشیم که این پروژه شکست نخورده باشد چرا که یکی از امیدواریهای جدی در آشتی دادن عقلانیت جدید و دین از میان خواهد رفت .

این نوشته ها صرفا گزارشی است از چرایی احساس ضرورت چنین تلفیقی نزد متفکران دینی و نیز گزارش مختصری از آرا و نظرات این متفکران از آغاز تا کنون . نظرات و انتقادات شما عزیزان در بیان نقاط ضعف و اشتباهات این نوشتار به هم اندیشی بیشتر در این باب و نیز روشن شدن جنبه های گوناگون حقیقت آن کمک خواهد کرد .

سعی دارم در این وبلاگ بیشتر مشکلات جامعه ی حقوقی را بررسی و کنکاش کنم البته با راه حل معقول آن.

سعی دارم در روزهای آینده در خصوص کانون وکلا و وضعیت آن بنویسم.

ديروز روزنامه وسيله اي بود براي تبادل افكار و امروز وبلاگ جايگزين آن شده است و آنچه اهميّت دارد محتواي پست است نه نويسنده و نه عنوان آن .

في الحال قصد دارم بعد از يك دوره كوتاه كار در روزنامه و ارايه نه چندان دلچسب نظريات ، در محيطي جديد در جهت ارايه نظريات خودم در خصوص جامعه حقوقي ، وضعيت كانون وكلا و قوه قضاييه تقديم كنم.

و من الله التوفيق.ا